УАҒЫЗ АЙТҚЫШТАРДЫҢ КӨБЕЙУІ АҚЫРЗАМАННЫҢ БЕЛГІСІ, ОЛАРДАН САҚТАН
https://www.nvrislam.net/index.php?j=kz&post=8736
УАҒЫЗ АЙТҚЫШТАРДЫҢ КӨБЕЙУІ АҚЫРЗАМАННЫҢ БЕЛГІСІ, ОЛАРДАН САҚТАН
УАҒЫЗ-нәсихат ТЫҢДА, БІРАҚ қазіргі УАҒЫЗШЫлармен АЙТҚЫШТАРДЫҢ УАҒЫЗДАРЫН ТЫҢДАМА, оларға аса сақ бол, ақаусыз сүзгің болсын. Себебі олар санаңды былғап, иманыңды өшіреді, көрсоқыр надан етіп жібереді. 'Ақырзаман болғанда шын ғұламалар азайып, олардың орнына білімімен әдебі төмен, бірақ тілі сайраған шешен уағызшылар көбейеді, ал ел-жұрт надан болар' деп пайғамбарымыз айтып кеткен еді. Рас! қазір дін айтқан уағызшылар, не сұмдықты айтатын басқа да айтқыштар әр жерде өріп жүр. Ал ақиқатында олар жұртқа дін емес, білім емес, бірақ ислам атын жамылған надандық таратушылар болып кетті. Бұл сайраған уағыз-айтқыштарда терең білім жоқ, я жақсы әдеп те жоқ, бірақ надандық басым, әдепсіздік басым. Уағыз тыңда, бірақ уағызшылармен манағы айтқыштардың уағызын тыңдама. Ал тыңдасаң, әулиелердің сұхбатын тыңда, ізгі-игі ғұламалардың айтқанын тыңда, солардың кітабін оқы. Сонда ғана ислам жәйлы дұрыс білім, дұрыс таным-тұсінік қалыптастырасың, әйтпесе бағанағы уағызшылармен айтқыштардың құрбаны болып, қате-бұрысты ажыратудан қаласың. Ақиқатты қабыл ете алмайтын көкірегі соқыр надан, қыңыр біреу боласың. Сондықтан, кімді тыңдап жүргеніңе сақ бол, кім көрінгенді ести беруге болмайды, кім көрінген уағыз айта бермейді. Мәселен, сахаба хазірет Әли өз кезінде мәлім үлкен қаладағы мешіттерді аралап, көптеген имамдарды уағыз айтудан шектеп, тек екі имамға ғана уағыз айтуға рұқсат берген екен. Уақиғаның толық мәтіні былай. Бірде Сәидина хазірет Әли Ирақ Куфада мұсылмандарға халифа болған соң, Басыра қаласына сапарлап, жер-жерді аралайды. Ол көптеген мешіттерге кіріп, ондағы имам-ұстаздардың мінберден қалың жұртқа не айтып, не уағыздап жүргенін тыңдайды. Ол әрбір мешітке кіріп шығады, осы істен соң, ол жарлық шығарып, Хасан әл-Басри, және Қади Суриях сияқты екі адамнан басқа имам-ұстаздардың ислам атынан дін нәсихаттап, уағыз айтуына шектеу қояды. Тек осы екі кісіге ғана уағыз айтуға рұқсат береді, басқаларының барлығын мешітте жұртқа дін айтудан шектейді. Сахаба хазірет Әли, 'осы екі кісіден басқа 'ұстаздардың' барлығы әңгіме айтушы ғана екен, олар айтқан әңгіме-мысалдарының нақты мәнін өздері де түсінбейді, олар не айтып отырғанын өздері де білмейді, сүйте тұра олар, 'жұртқа жақсы нәрсе' үйретіп жатырмыз' деп ойлар' дейді. Міне, хазірет Әли екі-ақ кісіге мешіттерде дін уағыздарын айтуға рұқсат беріп, қалғандарын дін туралы сөйлеуден тиған екен. Ал қазіргі медия алаңы тілі шешен, білімі таяз, әдебі жоқ надан уағызшылардың саңырауқұлақтай қаптауына мүмкіндік алып берді. Сондықтан, саралап тыңдамасаң, зәхар ішетін боласың, наданға айналасың, ең қауіптісі иманыңнан айырылып қалуың мүмкін. Пайғамбарымыз біздің қазіргі заманды адамзат тарихындағы екінші реткі зор жәхилиет, яғни зор надандық дәуірі деп атап кеткен. Ал біз дәл сол заманда өмір сүріп жатырмыз, сондықтан, аса қырағылық, қатты сақтық керек.
ۋاعىز ايتقىشتاردىڭ كوبەيۋى اقىرزاماننىڭ بەلگىسى، ولاردان ساقتان
ۋاعىز-ءناسيحات تىڭدا، ءبىراق قازىرگى ۋاعىزشىلارمەن ايتقىشتاردىڭ ۋاعىزدارىن تىڭداما، ولارعا اسا ساق بول، اقاۋسىز سۇزگىڭ بولسىن. سەبەبى ولار ساناڭدى بىلعاپ، يمانىڭدى وشىرەدى، كورسوقىر نادان ەتىپ جىبەرەدى. 'اقىرزامان بولعاندا شىن عۇلامالار ازايىپ، ولاردىڭ ورنىنا بىلىمىمەن ادەبى تومەن، ءبىراق ءتىلى سايراعان شەشەن ۋاعىزشىلار كوبەيەدى، ال ەل-جۇرت نادان بولار' دەپ پايعامبارىمىز ايتىپ كەتكەن ەدى. راس! ءقازىر ءدىن ايتقان ۋاعىزشىلار، نە سۇمدىقتى ايتاتىن باسقا دا ايتقىشتار ءار جەردە ءورىپ ءجۇر. ال اقيقاتىندا ولار جۇرتقا ءدىن ەمەس، ءبىلىم ەمەس، ءبىراق يسلام اتىن جامىلعان ناداندىق تاراتۋشىلار بولىپ كەتتى. بۇل سايراعان ۋاعىز-ايتقىشتاردا تەرەڭ ءبىلىم جوق، يا جاقسى ادەپ تە جوق، ءبىراق ناداندىق باسىم، ادەپسىزدىك باسىم. ۋاعىز تىڭدا، ءبىراق ۋاعىزشىلارمەن ماناعى ايتقىشتاردىڭ ۋاعىزىن تىڭداما. ال تىڭداساڭ، اۋليەلەردىڭ سۇحباتىن تىڭدا، ىزگى-يگى عۇلامالاردىڭ ايتقانىن تىڭدا، سولاردىڭ كىتابىن وقى. سوندا عانا يسلام ءجايلى دۇرىس ءبىلىم، دۇرىس تانىم-تۇسىنىك قالىپتاستىراسىڭ، ايتپەسە باعاناعى ۋاعىزشىلارمەن ايتقىشتاردىڭ قۇربانى بولىپ، قاتە-بۇرىستى اجىراتۋدان قالاسىڭ. اقيقاتتى قابىل ەتە المايتىن كوكىرەگى سوقىر نادان، قىڭىر بىرەۋ بولاسىڭ. سوندىقتان، كىمدى تىڭداپ جۇرگەنىڭە ساق بول، كىم كورىنگەندى ەستي بەرۋگە بولمايدى، كىم كورىنگەن ۋاعىز ايتا بەرمەيدى. ماسەلەن، ساحابا حازىرەت ءالي ءوز كەزىندە ءمالىم ۇلكەن قالاداعى مەشىتتەردى ارالاپ، كوپتەگەن يمامداردى ۋاعىز ايتۋدان شەكتەپ، تەك ەكى يمامعا عانا ۋاعىز ايتۋعا رۇقسات بەرگەن ەكەن. ۋاقيعانىڭ تولىق ءماتىنى بىلاي. بىردە ءسايدينا حازىرەت ءالي يراق كۋفادا مۇسىلماندارعا حاليفا بولعان سوڭ، باسىرا قالاسىنا ساپارلاپ، جەر-جەردى ارالايدى. ول كوپتەگەن مەشىتتەرگە كىرىپ، ونداعى يمام-ۇستازداردىڭ مىنبەردەن قالىڭ جۇرتقا نە ايتىپ، نە ۋاعىزداپ جۇرگەنىن تىڭدايدى. ول ءاربىر مەشىتكە كىرىپ شىعادى، وسى ىستەن سوڭ، ول جارلىق شىعارىپ، حاسان ءال-باسري، جانە قادي سۋرياح سياقتى ەكى ادامنان باسقا يمام-ۇستازداردىڭ يسلام اتىنان ءدىن ءناسيحاتتاپ، ۋاعىز ايتۋىنا شەكتەۋ قويادى. تەك وسى ەكى كىسىگە عانا ۋاعىز ايتۋعا رۇقسات بەرەدى، باسقالارىنىڭ بارلىعىن مەشىتتە جۇرتقا ءدىن ايتۋدان شەكتەيدى. ساحابا حازىرەت ءالي، 'وسى ەكى كىسىدەن باسقا 'ۇستازداردىڭ' بارلىعى اڭگىمە ايتۋشى عانا ەكەن، ولار ايتقان اڭگىمە-مىسالدارىنىڭ ناقتى ءمانىن وزدەرى دە تۇسىنبەيدى، ولار نە ايتىپ وتىرعانىن وزدەرى دە بىلمەيدى، سۇيتە تۇرا ولار، 'جۇرتقا جاقسى نارسە' ۇيرەتىپ جاتىرمىز' دەپ ويلار' دەيدى. مىنە، حازىرەت ءالي ەكى-اق كىسىگە مەشىتتەردە ءدىن ۋاعىزدارىن ايتۋعا رۇقسات بەرىپ، قالعاندارىن ءدىن تۋرالى سويلەۋدەن تيعان ەكەن. ال قازىرگى مەديا الاڭى ءتىلى شەشەن، ءبىلىمى تاياز، ادەبى جوق نادان ۋاعىزشىلاردىڭ ساڭىراۋقۇلاقتاي قاپتاۋىنا مۇمكىندىك الىپ بەردى. سوندىقتان، سارالاپ تىڭداماساڭ، ءزاحار ىشەتىن بولاسىڭ، نادانعا اينالاسىڭ، ەڭ ءقاۋىپتىسى يمانىڭنان ايىرىلىپ قالۋىڭ مۇمكىن. پايعامبارىمىز ءبىزدىڭ قازىرگى زاماندى ادامزات تاريحىنداعى ەكىنشى رەتكى زور جاحيليەت، ياعني زور ناداندىق ءداۋىرى دەپ اتاپ كەتكەن. ال ءبىز ءدال سول زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز، سوندىقتان، اسا قىراعىلىق، قاتتى ساقتىق كەرەك.
#қазақ #салауат #әулие #ислам #сопылық
nvrislam.net
instagram.com/nvrislami
Сілтеме: https://www.nvrislam.net/index.php?j=kz&post=8736